Tối đa và tối thiểu

Bản năng sinh tồn của động vật là làm mất ít sức nhưng muốn đạt được kết quả cao, nói theo một cách khác là “động vật thường tối ưu hóa các hoạt động của mình với mức năng lượng tối thiểu, với sự an toàn tối đa và phải được mãn nguyện”. Muốn như vậy, ta có xu hướng làm những việc đã biết, đã quen vì những việc đó vừa đỡ tốn công sức mà lại an toàn và dễ dàng. Một đặc điểm nữa vô cùng tuyệt vời của loài vật để trường tồn là hài hòa với thiên nhiên, bảo vệ nguồn sống của mình, con vật được thiên phú cho bản năng biết dừng lại ở mức vừa đủ, khi nó đạt được khoái cảm thì sẽ dừng lại ngay. Con người chúng ta được trời phú cho nhiều thứ hơn con vật. Nhưng ông trời cũng cực kỳ công bằng, luôn tạo ra sự hài hòa âm dương, để thử thách lòng người, để con người luôn được tu luyện phấn đấu, đấu tranh với chính mình, vượt qua chính mình. Với mỗi mặt dương đều có một mặt âm, biết dự trữ có thể dự trữ thái quá dẫn đến tham lam thừa thãi. Con vật không bao giờ bị bệnh béo phì, không bao giờ phá hoại thiên nhiên, không bao giờ dùng quá cái mình cần, không những thế chúng còn phối hợp với nhau để tận dụng tài sản thiên nhiên một cách tối ưu nhất. Ví dụ, con sư tử đuổi ngựa chỉ bắt một con yếu nhất, đủ rồi thì thôi, không những thế phần rời vãi, phần dính vào xương thì quạ lại xơi, phần nhỏ nhoi sót lại nữa thì lại đến kiến….Điều này khác với con người chúng ta, khi ăn có thể ăn tới mức đau bụng và khi uống rượu có thể uống tới mức say xỉn. Con người có thể bị béo phì và vì tham lam có thể dẫn tới phá hoại thiên nhiên… Con vật cần đến đâu thì dùng đến đó, không tham lam, không tích trữ, không phá phách thiên nhiên. Đó là ưu điểm của con vật, nhưng con vật có một yếu điểm là không biết sáng tạo, hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên, chỉ sống bằng những cái được thiên nhiên ban phát, sẵn có.

Con người trước hết là con, sau đó mới là người, vì vậy chúng ta thường rơi vào vùng dễ chịu, vùng khoái cảm - làm những việc quen, những việc không mất công tính toán, không phải chịu nguy hiểm. Nhưng con người chúng ta còn được trời phú cho khả năng làm người, biết sáng tạo, biết cải tạo thiên nhiên, biết tạo ra những thứ chưa có sẵn trong thiên nhiên, biết dự trữ để phòng ngừa lúc khó khăn, hoạn nạn. Con người đích thực sẽ luôn vươn tới cái mới, cái chưa biết, luôn tò mò và thích thám hiểm. Tốc độ sáng tạo của con người ngày càng gia tăng một cách kinh ngạc. Như việc chỉ cần một cái Iphone trong tay, ta đã có hẳn một văn phòng di động với đầy đủ: email, thư viện, máy quay, máy chụp…. Ta mặc sức tưởng tượng và có thể biến những điều không tưởng thành sự thật chỉ sau 6 tháng. Trong khi đó thiên nhiên ngày càng khắc nghiệt hơn, càng nhiều tai họa hơn (cũng có thể là do chính sự thái quá của con người đã phá hoại thiên nhiên, tự gây cho mình thiên tai ngày càng khốc liệt hơn) khiến con người ngày càng phải cố gắng. Sự cạnh tranh cũng từ đó mà ngày càng gia tăng. Đó là một sự thật không thể lảng tránh và không thể thay đổi trong ngày một, ngày hai. Ta chỉ có một cách duy nhất chấp nhận đối mặt, điều chỉnh mình để có cuộc sống luôn tối ưu, mãn nguyện.

Vùng khoái cảm hay vùng mãn nguyện cũng đều hướng tới mục đích chung, đó là mục đích của mục đích của mọi mục đích cuộc sống (dù là sức khỏe, tiền bạc, địa vị, nhà cưa…), chính là cảm xúc hưng phấn sung sướng. Thay vì chờ đợi, ăn sẵn ta cần chủ động tạo ra những hưng phấn, sung sướng cho bản thân mình, điều đó đạt được khi ta có những thành tích xuất sắc trong công việc và cuộc sống. Hãy nhớ lại những khi ta đạt điểm cao, lần đầu tiên đi thăm hang động đẹp, lần biết tin đỗ đại học hay ngày cô ấy (cậu ấy) nói lời yêu với mình.... Và quan trọng hơn đó là khi ta tìm ra được ý nghĩa cuộc đời mình, khi ta có đam mê và khát vọng sống, khi ta thấy hoài bão và giấc mơ của mình đang dần trở thành hiện thực. Chính những khi đó, ta cảm thấy hưng phấn và sung sướng nhất. Cũng vì lẽ đó, ta cần xây dựng cho mình hoài bão, khát vọng cháy bỏng, các mục tiêu hướng thiện, hướng thượng cao cả gia tăng giá trị lớn cho loài người để ta luôn hưng phấn dấn thân phấn đấu hết mình. Mặt khác ta phải biết chia hoài bão thành các mục tiêu ngắn hạn, dễ dàng đạt được trong thời gian ngắn với những nỗ lực vừa phải để ta thường xuyên có được các giây phút mãn nguyện, khi đó ta sẽ thấy cuộc đời này luôn tươi đẹp.

Để hoàn thành tốt tất cả những điều đó đồng thời luôn có trong mình cảm giác hưng phấn và sung sướng đó, ta hãy luôn hỏi mình, ta là con người đích thực hay mới chỉ dừng lại ở mức con. Ta đang hướng tới những điều tối đa hay mới chỉ dừng lại ở mức tối thiểu: ăn sẵn, sống trong vùng dễ chịu, tự mãn đến mức lười biếng, an toàn đến mức đớn hèn, lảng tránh cái lạ cái mới, cái có thể là khó, là nguy hiểm để rơi vào cái khó hơn cái nguy hiểm hơn, đó là ta tụt hậu, ta bị loại ra khỏi cuộc chơi. Ta hãy luôn nhớ và biết rằng ta là một con người đích thực, hài hòa âm dương, hòa hợp với thiên nhiên và vẫn luôn vươn lên để thường xuyên tạo cho mình những cảm xúc hưng phấn và sung sướng. Chính điều đó giúp ta đạt được mức cao nhất của hạnh phúc và thành công.

Hãy là một con người đích thực. (Theo chungta.com)